धनगढी , २६ असोज / आँखाको ज्योति गुम्ने जोखिममा रहेका नागरिकदेखि सामान्य आँखा परीक्षण र उपचारका लागि अस्पताल पुग्ने बिरामीसम्मका लागि गेटा आँखा अस्पताल भरोसाको केन्द्र बन्दै गएको छ। सुदूरपश्चिम प्रदेशसहित आसपासका क्षेत्र र छिमेकी मुलुक भारतका नागरिकलाई समेत सेवा दिँदै आएको अस्पतालले आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ मा मात्रै १ लाख १६ हजार २ सय ९२ जना बिरामीलाई सेवा प्रदान गरेको छ। सोही अवधिमा १७ हजार ४ सय ४३ जनाको शल्यक्रिया गरिएको छ।

यो तथ्याङ्कले गेटा आँखा अस्पतालको सेवा पहुँच र उपचारमा देखिएको सक्रियतालाई मात्रै होइन, आँखासम्बन्धी उपचारका लागि यस क्षेत्रका नागरिकको अस्पतालप्रतिको निर्भरतालाई समेत उजागर गर्छ।

गेटा आँखा अस्पताल र यसअन्तर्गत सञ्चालित आँखा अस्पताल तथा उपचार केन्द्रमार्फत ठूलो सङ्ख्यामा बिरामीले सेवा लिएका हुन्। अस्पतालको सेवा मुख्य केन्द्रमा मात्रै सीमित नरही विभिन्न स्थानमा सञ्चालित उपचार केन्द्र र आँखा शिविरमार्फत समुदायस्तरसम्म विस्तार हुँदै आएको छ।

अस्पतालका कार्यवाहक व्यवस्थापक तथा सूचना अधिकारी मानबहादुर चौधरीका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ मा गेटा आँखा अस्पतालमा मात्रै १ लाख १६ हजार २ सय ९२ जनाले सेवा लिएका छन्। तीमध्ये ३१ हजार ६ सय ६२ जना भारतीय नागरिक रहेका छन्।  जस्तै उपचार केन्द्र र शिविरबाट गरेर सेवा लिनेको संख्या भने ठूलो परिमाणमा छ। झण्डै २ लाख ५५ हजारले सेवा लिएका छन्।

गेटा आँखा अस्पताल नेपाली नागरिकका लागि मात्रै नभई सीमावर्ती भारतीय क्षेत्रका नागरिकका लागि समेत आँखाको उपचारको महत्त्वपूर्ण गन्तव्य बनेको देखाउँछ। सीमापारिबाट समेत बिरामी उपचारका लागि आउनुले अस्पतालको सेवा क्षेत्र भौगोलिक सीमाभन्दा बाहिरसम्म फैलिएको तथ्यलाई सङ्केत गर्छ।

शिविरमार्फत गाउँबस्तीसम्म आँखाको उपचार

आँखासम्बन्धी समस्या भएका सबै नागरिक अस्पतालसम्म पुग्न सक्ने अवस्था हुँदैन। आर्थिक अवस्था, भौगोलिक विकटता, यातायातको असुविधा तथा उपचारबारे जानकारीको अभावका कारण धेरै नागरिक समयमै परीक्षण र उपचारबाट वञ्चित हुन सक्छन्। यही अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै सञ्चालन गरिने आँखा शिविरले समुदायस्तरमा उपचारको पहुँच विस्तार गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएका छन्।

आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ मा १९ स्थानमा शल्यक्रिया आँखा शिविर सञ्चालन गरिएको थियो। ती शिविरबाट ११ हजार ३ सय ६३ जनाले सेवा लिएका थिए भने १ हजार ५ सय ३८ जनाको शल्यक्रिया गरिएको थियो।

त्यसैगरी, निदान छनोट तथा उपचारसम्बन्धी आँखा शिविर २४ स्थानमा सञ्चालन गरिएका थिए। ती शिविरबाट ९ हजार ४ सय ४८ जनाले सेवा लिएका थिए भने ८ सय ६९ जनाको शल्यक्रिया गरिएको अस्पतालले जनाएको छ।

यी शिविरले आँखाको समस्या पहिचान गर्न, उपचार आवश्यक पर्ने बिरामी छनोट गर्न र शल्यक्रिया गर्नुपर्ने अवस्थाका बिरामीलाई उपचारको अवसर उपलब्ध गराउन सहयोग पुर्‍याएका छन्। अस्पतालसम्म पुग्न कठिनाइ हुने नागरिकका लागि समुदायमै पुगेर सेवा दिनु आँखाको उपचारमा पहुँच बढाउने महत्त्वपूर्ण माध्यम हो।

उपचारको पहुँचसँगै बढेको जिम्मेवारी

एक आर्थिक वर्षमा १ लाख १६ हजारभन्दा बढी बिरामीलाई सेवा प्रदान गर्नु गेटा आँखा अस्पतालका लागि उपलब्धिको विषय मात्रै होइन, आगामी दिनमा सेवा व्यवस्थापन र गुणस्तर कायम राख्नुपर्ने जिम्मेवारी पनि हो। ठूलो सङ्ख्यामा बिरामीको उपचार गर्दा दक्ष जनशक्ति, आवश्यक उपकरण, औषधि, पूर्वाधार र प्रभावकारी व्यवस्थापनको भूमिका अझ महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

त्यसमाथि, मुख्य अस्पतालसँगै विभिन्न स्थानमा सञ्चालित आँखा अस्पताल तथा उपचार केन्द्रबाट सेवा विस्तार गर्नुले उपचारलाई नागरिकको नजिक पुर्‍याउने प्रयासलाई प्रतिबिम्बित गर्छ। समयमै आँखाको परीक्षण र उपचार हुन सके दृष्टि गुम्ने जोखिम कम गर्न तथा आँखासम्बन्धी समस्यालाई जटिल बन्नुअघि नै पहिचान गर्न सहयोग पुग्न सक्छ।

गेटा आँखा अस्पतालबाट एक वर्षमा मात्रै ३१ हजारभन्दा बढी भारतीय नागरिकले सेवा लिनुले पनि यसको क्षेत्रीय महत्त्वलाई थप स्पष्ट पार्छ। सीमावर्ती क्षेत्रका नागरिकका लागि सहज र सुलभ उपचार उपलब्ध गराउने संस्थाका रूपमा अस्पतालको भूमिका महत्त्वपूर्ण देखिन्छ।

तथ्याङ्कभन्दा पर, आँखाको ज्योति जोगाउने अभियान

आँखाको उपचारलाई केवल अस्पतालको सेवा प्रवाहका रूपमा हेर्नु पर्याप्त हुँदैन। समयमै उपचार पाउनु भनेको व्यक्तिको दैनिक जीवन, आत्मनिर्भरता, परिवारसँगको सम्बन्ध र काम गर्ने क्षमतासँग समेत जोडिएको विषय हो। विशेषगरी शल्यक्रिया आवश्यक पर्ने बिरामीका लागि उपचारको अवसर उपलब्ध हुनु जीवनको गुणस्तर सुधार्ने महत्त्वपूर्ण आधार बन्न सक्छ।

आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को तथ्याङ्कले गेटा आँखा अस्पतालले मुख्य अस्पताल, उपचार केन्द्र र समुदायस्तरका शिविरमार्फत ठूलो सङ्ख्यामा बिरामीलाई सेवा दिइरहेको देखाउँछ। १७ हजार ४ सय ४३ जनाको शल्यक्रिया र विभिन्न स्थानमा सञ्चालन गरिएका शिविरबाट हजारौँ नागरिकसम्म पुगेको सेवा यसका महत्त्वपूर्ण पक्ष हुन्।

आँखाको उपचारमा समयमै पहुँच, आवश्यकताअनुसार शल्यक्रिया र समुदायस्तरमा सेवा विस्तारलाई निरन्तरता दिन सके गेटा आँखा अस्पतालले सुदूरपश्चिमसहित सीमावर्ती क्षेत्रका नागरिकको दृष्टि संरक्षणमा अझ प्रभावकारी योगदान पुर्‍याउन सक्छ।

अस्पतालका कार्यवाहक व्यवस्थापक तथा सूचना अधिकारी मानबहादुर चौधरीले उपलब्ध गराएको विवरणअनुसार एक आर्थिक वर्षको सेवा प्रवाहले गेटा आँखा अस्पतालको व्यापक पहुँच देखाएको छ। अब यस उपलब्धिलाई दिगो बनाउन उपचारको गुणस्तर, सेवाको सहजता र दुर्गम बस्तीका नागरिकसम्म पहुँच विस्तारलाई निरन्तर प्राथमिकतामा राख्नु उत्तिकै आवश्यक देखिन्छ।