धनगढी, १० जेठ- सिजन अनुरुपका व्यसाय गरेर घरपरिवारको खर्च धान्न भीमदत्त राजमार्गको सडक छेउमा बसेर काफल बेच्दै आएका स्थानियलाई सरकारले गरेको लकडाउनका कारण काफल बेच्नबिखनमा समस्या भएको छ ।
कैलालीको चुरे गाउँपालिका–५ धव्रानीकी विश्नादेवी महरा विगत दशकौबाट काफलका सिजनमा काफल बेचेर घरखर्च चलाउँदै आएकी छिन् । केही वर्ष यता उनले काफल बेचेर राम्रो आम्दानी भएपछि बारीमा काफलको वोटा रोपेर काफल बेच्ने व्यवसाय नै सुरु गरेकी छिन् । गत वर्ष उनले काफलबाट राम्रो आम्दानी गर्न सफल भएको बताइन् ।
तर यसवर्ष भने लकडाउनले गर्दा सडकमा गाडिमोटर गुड्न छोडेपछि उनलाई बारीमा फलेको काफल विक्री गर्न समस्या भईरहेको छ । “मोटामोटी साठी ओटा काफलको बोट वारीमा फलेर पोकेको अवस्था छ, काफललाई बेच्न सडक किनारामा दिनभरी कुरेपनि धेरैमा पन्ध्र किलो मात्रै विक्री हुन्छ ।” महराले भनिन्, “आर्थीक अवस्था निकै कमजोर छ, काफलकै भरमा परिवार छ, काफल विक्री नभएपछि घरजानै मन गर्दैन ।”थोरै विक्री भएपनि लुकिछिपेर विक्री गनुपर्ने र विक्री नहुँदा आफ्नो घरमा खाद्यान्न किन्न पनि समस्या हुने गरेको उनले बताईन् ।
यहाँका धेरै जसो महिला तथा स्थानियको काफल बेच्न कै लागि सडक किनारामै दिन वित्छ । “गत वर्ष साठी हजारको काफल आफू एक्लैले बिक्री गरेको थिए, यसवर्ष गाउँभरी फलेको काफल बारी र वनपाखामै सडिरहेको छ ।” उनले भनिन्, “जेठ मसान्त सम्म विक्री गर्न काफल फलेको भएपनि लकडाउनको समय थपिदै जाँदा समस्या पनि बढ्दै गएको छ ।” लकडाउन थपिदै गएपछि खाद्यान्न किन्न पनि नसकिने अवस्था आउने उनले बताईन् ।
विगतमा भने धनगढी अत्तरीया र महेन्द्रनगरका ठेकेदार नै गएर काफल व्यवसायीका काफललाई डेढ सय प्रतिकिलोका दरले खरिद गरेर तराईमा विक्री गर्न ल्याउने गरेका थिए । यसपटक भने असी प्रतिकिलोका दरले विक्री गर्नुपरेको छ । गाउँमा सयौ क्वीन्टल काफल खेर गएको अवस्था रहेको यहााका स्थानियको भनाई छ ।
उनी जस्तै दिनहुँ सकड किनारामा लुकिछिपेर काफल बेच्दै गरेर घरखचै चलाउँदै आएकी चुरे गाउँपालिका–५ स्थित धव्रानीकी महामती धामीले गाउँको धेरै स्थानियको आम्दानी श्रोत काफल भएको बताईन् । “विगत धेरै वर्षबाट काफल बेच्दै घर खर्च चलाउँदै आयौ” धामीले भनिन्, “पैसाबाट पनि कोरोना सर्छ भन्ने हल्लाले काफल विक्री गर्न समेत डराउने अवस्था आयो ।”उनले तराईमा बारीमै थन्किएको तरकारीको विक्री गर्ने प्रवन्ध मिलाए जस्तै पहाडको काफल पनि बिक्रीमा सहज हुनुपर्ने बताईन् ।
कैलालीको अत्तरीया बजारबाट झण्डै डेढ घण्टाको यात्रामा पुगिने चुरे गाउापालिकाको खानीडाँडा क्षेत्रमा यसपाली तराईबाट समेत लकडाउनका कारण गर्मी छल्न जानेहरु कमी रहेको धामीले बताईन् । “अहिले गर्मीको सिजन छ, तराईबाट गर्मी छल्न आउने र धुम्न आउनेले पनि काफल धेरै किन्थे ।, यसपटक भने सवैतिर लकडाउनले ठप्प जस्तै भएको छ ।” उनले भनिन्, ।
उनले आफ्नो बारीमा असी ओटा रुखमा काफल पाकेको समेत बताईन् । यसैगरी स्थानीय पुर्णा देवी विकले काफल बिक्री नभए घर खर्च चलाउने समस्या हुने बताईन् । “यो समय काफल बेचे अन्न किन्थ्यौं, यसपालि नत काफल बिक्री भयो, नत अन्न किन्न तराई जाने अवस्था छ ।”
विकले भनिन्, “लकडाउन सवै पसल बन्द छन्, गाउँभरी पनि सुनसान जस्तै छ, लकडाउने आफ्नो व्यवसायनै धरापमा परेको छ ।” सडक छेउको खानीडाँडा बजार छेउमै पसल सञ्चालन गरेकी विकले जंगलबाट टिपेर ल्याएको काफल बिक्रीमा सहजता गनुपर्ने पनि बताईन् ।
