धनगढी, १६ साउन / धनगढी उपमहानगरपालिका–४ की २३ वर्षीया पूजा धानुक धामीको मृत्यु भएको पाँच दिन बितिसक्दा पनि उनको अन्तिम संस्कार हुन सकेको छैन। मृत्युको कारणलाई लिएर माइती र ससुराली पक्षबीच गहिरो विवाद, अनुसन्धानप्रतिको अविश्वास, पोस्टमार्टम प्रक्रियामा भएको ढिलाइ तथा न्यायको मागमा भइरहेका आन्दोलनका कारण यो घटना अहिले सुदूरपश्चिमकै चर्चित घटनामध्ये एक बनेको छ।
पूजाको मृत्यु साउन ११ गते साँझ करिब ४:३० बजेतिर भएको थियो। तर उनको मृत्यु कसरी भयो भन्ने विषय अझै विवादमै छ। माइती पक्षले घटनालाई हत्या भएको आशंका गर्दै निष्पक्ष अनुसन्धानको माग गरिरहेको छ भने ससुराली पक्षले भने पूजाले आत्महत्या गरेको दाबी गर्दै उपचारका लागि नवजीवन अस्पताल पुर्याउँदा चिकित्सकले मृत घोषणा गरेको जनाएको छ।
घटनाको सुरुवातदेखि विवाद
मृत्यु भएको करिब २४ घण्टापछि, साउन १२ गते साँझ जिल्ला प्रहरी कार्यालय कैलालीले घटनास्थलको मुचुल्का उठाएको थियो। त्यसै दिन पोस्टमार्टम गर्ने तयारी भए पनि समय अभावका कारण प्रक्रिया अर्को दिनका लागि सारियो।
साउन १३ गते भने घटनाले नयाँ मोड लियो। पूजाका माइती पक्षले उनका श्रीमान् भरत धामीसहित पाँच जनाविरुद्ध किटानी जाहेरी दर्ता गर्दै उनीहरूलाई पक्राउ नगरी पोस्टमार्टम गर्न नदिने अडान लिए। त्यसपछि प्रहरीले भरत धामीसहित पाँच जनालाई नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान अघि बढायो।
पोस्टमार्टममा अविश्वास, नेपालगञ्जसम्म शव
पक्राउपछि पोस्टमार्टमको प्रक्रिया अघि बढाइए पनि माइती पक्षले सेती प्रादेशिक अस्पतालको टोलीप्रति विश्वास व्यक्त गरेन। अस्पतालले समेत विशेषज्ञ सेवा उपलब्ध नभएको जनाउँदै पोस्टमार्टमका लागि नेपालगञ्ज लैजान सुझाव दिएको बताइएको छ।
त्यसपछि साउन १३ गते साँझ पूजाको शव नेपालगञ्ज लगियो। ढिलो भइसकेकाले त्यही दिन पोस्टमार्टम हुन सकेन। अन्ततः साउन १४ गते बिहान करिब १०–११ बजेतिर पोस्टमार्टम सम्पन्न भयो र शव पुनः धनगढी ल्याइयो।
अन्त्येष्टि बारम्बार रोकियो
धनगढी ल्याइएपछि ससुराली पक्षले अन्तिम संस्कारको तयारी गर्यो। तर माइती पक्षले पोस्टमार्टम प्रतिवेदन सार्वजनिक नभएसम्म अन्त्येष्टि गर्न नदिने अडान दोहोर्यायो। उनीहरूले जिल्ला प्रहरी कार्यालय कैलाली अगाडि भेला भएर विरोध जनाएपछि अन्त्येष्टि प्रक्रिया रोकियो।
त्यसपछि अन्तिम संस्कारका लागि लगिएको शव पुनः एम्बुलेन्समार्फत जिल्ला प्रहरी कार्यालय परिसर ल्याइयो र पछि सेती प्रादेशिक अस्पतालको शवगृहमा राखियो। त्यस दिन पटक–पटक प्रयास भए पनि अन्तिम संस्कार हुन सकेन।
साउन १५ गते पनि दुवै पक्षबीच सहमति गराएर अन्त्येष्टि गर्ने प्रयास गरिएको थियो। तर माइती पक्षले अनुसन्धान र न्याय सुनिश्चित नभएसम्म अन्तिम संस्कार नगर्ने अडान कायम राखेपछि त्यो प्रयास पनि असफल भयो।
पाँच दिनपछि पनि प्रतिवेदन प्रतीक्षा
यो समाचार तयार पार्दासम्म पूजाको शव अझै सेती प्रादेशिक अस्पतालको शवगृहमा रहेको छ। मृत्यु भएको पाँच दिन र पोस्टमार्टम भएको तीन दिन बितिसक्दा पनि पोस्टमार्टम प्रतिवेदन जिल्ला प्रहरी कार्यालय कैलालीमा प्राप्त नभएको प्रहरीले जनाएको छ।
यसले घटनाको अनुसन्धान प्रक्रिया थप लम्बिने संकेत देखिएको छ भने दुवै पक्षबीचको अविश्वास पनि अझै हट्न सकेको छैन।
न्यायको मागमा आन्दोलन
घटनापछि विभिन्न महिला अधिकारकर्मी, नागरिक समाज तथा स्थानीयले पूजाको न्यायको माग गर्दै प्रदर्शन र धर्ना गरिरहेका छन्। आन्दोलनमा सहभागीहरूले निष्पक्ष अनुसन्धान, दोषीमाथि कानुनी कारबाही र पीडित परिवारलाई न्याय दिन माग गरिरहेका छन्।
बढ्दो आन्दोलनलाई ध्यानमा राख्दै जिल्ला प्रहरी कार्यालय कैलालीले साउन १५ गते साँझ विज्ञप्तिमार्फत आन्दोलन शान्तिपूर्ण बनाउन तथा अनुसन्धानमा सहयोग गर्न माइती र ससुराली दुवै पक्षलाई आग्रह गरेको थियो।
अनुसन्धानको निष्कर्ष अझै पर्खाइमा
पूजा धानुक धामीको मृत्यु आत्महत्या हो वा हत्या भन्ने प्रश्नको आधिकारिक उत्तर अझै सार्वजनिक भएको छैन। अनुसन्धान जारी रहेकाले घटनाको वास्तविकता पोस्टमार्टम प्रतिवेदन, फरेन्सिक प्रमाण र प्रहरी अनुसन्धानबाट मात्रै स्पष्ट हुने अपेक्षा गरिएको छ।
यसबीच पाँच दिनसम्म शव अन्त्येष्टि हुन नसक्नुले पीडित परिवारको मानसिक पीडा मात्र होइन, अनुसन्धान प्रक्रिया, स्वास्थ्य सेवा र न्याय प्रणालीप्रति सर्वसाधारणको विश्वासमाथि पनि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। अब सबैको ध्यान पोस्टमार्टम प्रतिवेदन, प्रहरी अनुसन्धानको निष्कर्ष र अदालतको कानुनी प्रक्रियातर्फ केन्द्रित भएको छ।
