धनगढी, १६ साउन / सुदूरपश्चिम प्रदेशमा व्यावसायिक केरा खेती विस्तार हुँदै जाँदा यसले कृषि क्षेत्रमा आत्मनिर्भरताको आधार बलियो बनाउँदै गएको छ। उत्पादन बढ्दै गए पनि बजार व्यवस्थापन, उचित मूल्य र वितरण प्रणालीलाई व्यवस्थित गर्नुपर्ने आवश्यकता किसानहरूले औँल्याएका छन्।

केरा उत्पादकहरूको संयुक्त प्रेस विज्ञप्तिअनुसार सुदूरपश्चिम प्रदेशमा हाल करिब २ हजार ४ हेक्टर क्षेत्रफलमा केरा खेती भइरहेको छ। यस क्षेत्रबाट वार्षिक औसत ७२ हजार १४४ मेट्रिक टन केरा उत्पादन हुने गरेको छ। प्रदेशभित्र कैलाली केरा उत्पादनको प्रमुख केन्द्रका रूपमा रहेको छ, जहाँ करिब ९५० हेक्टर क्षेत्रफलमा केरा खेती भइरहेको छ। त्यस्तै कञ्चनपुरमा ६१० हेक्टर क्षेत्रफलमा केरा खेती हुने गरेको छ। प्रदेशभर करिब ७८० जना किसान व्यावसायिक केरा खेतीमा आबद्ध छन्।

विज्ञप्तिअनुसार नेपालमा वार्षिक करिब ९ लाख ६४ हजार मेट्रिक टन केराको माग रहेको छ। हाल स्वदेशी उत्पादनबाट करिब ७५ प्रतिशत माग मात्रै पूरा भइरहेको उल्लेख गर्दै उत्पादन विस्तार र बजार व्यवस्थापन प्रभावकारी बनाउन सके बाँकी मागसमेत स्वदेशी उत्पादनबाट पूर्ति गर्न सकिने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।

उत्पादकहरूले भारतबाट केराका बिरुवा तथा फल आयातमा लगाइएको रोकको स्वागत गरेका छन्। भारतबाट आयात हुने केरामार्फत ट्रपिकल रेस–४ (TR4) रोग भित्रिने जोखिम कम हुने र यस निर्णयले स्वदेशी उत्पादन, किसानको हित तथा राष्ट्रिय कृषि सुरक्षामा सकारात्मक योगदान पुग्ने उनीहरूको भनाइ छ।

यद्यपि किसानले बगानबाट गुणस्तरअनुसार प्रतिदर्जन ६० देखि ६५ रुपैयाँ मै केरा बिक्री गरिरहेको अवस्थामा उपभोक्ताले बजारमा भने अत्यधिक मूल्य तिर्नुपरेको भन्दै उत्पादकहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। किसानले उचित मूल्य नपाउने र उपभोक्ताले महँगो मूल्य तिर्नुपर्ने अवस्थाले बिचौलियामार्फत कृत्रिम मूल्यवृद्धि तथा कालोबजारी भइरहेको आशंका बलियो बनेको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

उत्पादकहरूले सुदूरपश्चिममा रहेको केरा खेतीको सम्भावनालाई पूर्ण रूपमा उपयोग गर्न बजार व्यवस्थापन, मूल्य अनुगमन, किसानमैत्री नीति र प्रभावकारी वितरण प्रणाली लागू गर्न सरकारसँग आग्रह गरेका छन्।