धनगढी, ३ साउन / सुदूरपश्चिमका हजारौँ विद्यार्थीका लागि चिकित्सक बन्ने सपना लामो समयसम्म एउटा अधुरो चाहना मात्र थियो। एमबीबीएस पढ्न चाहनेहरूले घर–परिवार, आर्थिक अवस्था र भौगोलिक कठिनाइसँग संघर्ष गर्दै देशका अन्य प्रदेश वा विदेशको बाटो रोज्नुपर्थ्यो। देशका सबै प्रदेशमा एमबीबीएस अध्ययनको अवसर विस्तार भइसक्दा पनि सुदूरपश्चिम भने त्यसबाट वञ्चित रह्यो।
कैलालीको गेटामा करिब ६ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँको लागतमा अत्याधुनिक पूर्वाधार निर्माण भए पनि वर्षौँसम्म सञ्चालनमा आउन नसक्दा यहाँका नागरिकको आशा निराशामा बदलिएको थियो। आधुनिक भवनहरू तयार भए, तर कक्षाकोठामा विद्यार्थी पुगेनन्। अस्पताल बन्यो, तर त्यसले कल्पना गरिएको शैक्षिक जीवन पाउन सकेन।
तर अहिले अवस्था फेरिन थालेको छ। सरकारले गेटा विश्वविद्यालय सञ्चालनलाई प्राथमिकतामा राख्दै आवश्यक निर्णयहरू अघि बढाउन थालेपछि तीन दशकदेखि देखिएको सपना साकार हुने संकेत देखिएको छ।
असार २४ गते बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले शिक्षण अस्पताल सञ्चालनका लागि स्वीकृति दिएको छ। विश्वविद्यालय सञ्चालनका लागि आवश्यक २ अर्ब ५३ करोड रुपैयाँ बजेट व्यवस्थापन गरिएको सरकारले जनाएको छ। यससँगै गेटामा चिकित्सा शिक्षा औपचारिक रूपमा सुरु हुने आधार बलियो बनेको छ।
सुदूरपश्चिम प्रदेशसभा सदस्य तुल्सी देवकोटा लामो प्रतीक्षापछि अब विश्वविद्यालय सञ्चालनको आधार तयार हुँदै गएको बताउँछिन्।
उनका अनुसार, “सुदूरपश्चिमेली जनताको तीन दशक लामो सपना अब पूरा हुने चरणमा पुगेको छ। यहीँबाट दक्ष स्वास्थ्य जनशक्ति उत्पादन हुन थालेपछि यस क्षेत्रका धेरै पुस्ताले देखेको सपना साकार हुनेछ।”
गेटा विश्वविद्यालय स्थापनाका लागि लामो समयदेखि आन्दोलनको नेतृत्व गर्दै आएका लोकराज पाण्डे भने वास्तविक सफलता अध्ययन–अध्यापन सुरु भएपछि मात्रै प्राप्त हुने बताउँछन्।
उनले भने, “प्रारम्भिक चरणका काम भएका छन्। हाम्रो मुख्य उद्देश्य यहीँबाट चिकित्सक र स्वास्थ्यकर्मी उत्पादन हुनु हो। सरकारले प्रक्रिया अघि बढाएको छ, त्यसैले हामी आशावादी छौँ।”
स्थानीयवासी भीम विश्वकर्माको अनुभवले पनि गेटाको यात्रालाई जीवनसँग जोडेर प्रस्तुत गर्छ।
“हाम्रो पुस्ताले राम्रो अस्पतालको माग गर्दै समय बितायो। छोराहरूले त्यसको प्रतीक्षा गरे। अब नातिहरूले यही विश्वविद्यालयमा पढ्ने आशा जागेको छ,” उनी भन्छन्।
कैलाली क्षेत्र नम्बर–५ का प्रतिनिधिसभा सदस्य डा. आनन्दबहादुर चन्दका अनुसार वर्तमान सरकारले गेटा विश्वविद्यालय सञ्चालनलाई उच्च प्राथमिकतामा राख्दै आवश्यक निर्णयहरू तीव्र रूपमा अघि बढाइरहेको छ।
पूर्वाधार तयार, अब शैक्षिक यात्राको पालो
आर्थिक वर्ष २०७०/७१ देखि गेटामा भौतिक संरचना निर्माण सुरु भएको थियो। हाल ५१ हेक्टर क्षेत्रफलमा फैलिएको परिसरमा ६ सय शय्याको अस्पताल र स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय सञ्चालनका लागि आवश्यक अधिकांश पूर्वाधार तयार भइसकेका छन्।
तर संरचना तयार भइसकेपछि पनि कहिले मेडिकल कलेज, कहिले स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान र कहिले विश्वविद्यालय बनाउने विषयमा सरकारी नीतिगत अन्योल कायम रह्यो। अन्ततः २०७९ माघमा सरकारले सहिद दशरथ चन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय सञ्चालन गर्ने निर्णय गर्यो।
हालै सम्पन्न विश्वविद्यालयको सिनेट बैठकले प्रा.डा. सुनिलकुमार जोशीलाई उपकुलपति र डा. भीमबहादुर चन्दलाई रजिष्ट्रार नियुक्त गरेसँगै विश्वविद्यालय सञ्चालनले औपचारिक गति लिएको छ।
पहिलो वर्षमै एमबीबीएससहित चार कार्यक्रम
उपकुलपति प्रा.डा. सुनिलकुमार जोशीका अनुसार विश्वविद्यालयलाई राष्ट्रिय स्तरको चिकित्सा शिक्षाको केन्द्र बनाउने लक्ष्यसहित काम अघि बढाइनेछ। उनले विश्वविद्यालयको गुणस्तर, अस्पतालको स्तरोन्नति र अनुसन्धानलाई समान प्राथमिकतामा राखिने बताए।
“यो सुदूरपश्चिमको मात्र होइन, समग्र देशकै गौरवको आयोजना हो। राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यमार्फत यसको विश्वास र प्रतिष्ठा स्थापित गर्ने हाम्रो लक्ष्य हो,” उनले भने।
रजिष्ट्रार डा. भीमबहादुर चन्दका अनुसार पहिलो शैक्षिक सत्रमै एमबीबीएस (५०), बीएस्सी नर्सिङ (३०), बीएस्सी मेडिकल ल्याब टेक्नोलोजी (२०) र बी अप्टोमेट्री (२०) कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने तयारी पूरा हुँदैछ। चिकित्सा शिक्षा आयोगमा आवेदन बुझाइसकिएको छ भने ७५ प्रतिशत छात्रवृत्तिका लागि स्रोत सुनिश्चित भइसकेको उनले जानकारी दिए।
उनका अनुसार आगामी चार वर्षभित्र स्नातक तहका कम्तीमा १३ वटा शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने र त्यसपछि एमडी/एमएससहित स्नातकोत्तर तहका कार्यक्रम विस्तार गर्ने योजना छ। अस्पताललाई पनि क्रमशः ७ देखि ८ सय शय्यासम्म विस्तार गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
अब परीक्षा कार्यान्वयनको
गेटामा भवन बनेर वर्षौँसम्म सुनसान रहँदा सुदूरपश्चिमेली नागरिकले विकासका नाममा बनेका संरचना कसरी उपयोगविहीन हुन्छन् भन्ने पीडा भोगे। अहिले भने सरकारका निर्णय, नेतृत्व नियुक्ति र शैक्षिक तयारीले नयाँ आशा जगाएको छ।
