लबदेव धामी
धनगढी, २० साउन / सुदूरपश्चिमका हरेक चाडपर्व, विवाह जस्ता व्यक्तिगत तथा सामाजिक कार्यक्रममा बजी रहेन स्थानीय बाजा (दाइना दमु) पछिल्लो समयमा प्रयोग विहीन हुन थालेका छन । स्थानीय स्तरमा हुने जात्रामा पञ्चेबाजा बजाएर नै जात्रा लगेर देवी देवताको मन्दिरमा पुजाआजा गर्ने प्रचलन रहि आएको भए पनि नयाँ पुस्ताले खासै चासो नदिँदा र मर्मत सम्भार नगर्दा जिर्ण अवस्थामा रहेका बाजाको प्रयोग बिस्तारै कम कम हुँदै गएको बैतडी दशरथचन्द नगरपालिका २ देहिमान्डौ चैसि गाउँका प्रकाश लावडले बताउनु भयो ।

उहाँले भन्नु भयो, “स्थानीय सरकारले पनि हाम्रा स्थानीय बाजाको संरक्षणमा चासो नदिएर संस्कृतिमा विकृति फैलाइ रहेका डिजे, गुफर अरु अरुको खरिद गरेर हाम्रो पहिचान बोकेका स्थानीय बाजालाई स्थानीय स्तरमा हुने कार्यक्रममा पनि ठाउँ नमिलेको साथै स्थानीय लोकबाजा बजाउनेलाई त्यति महत्व पनि नदिने र युवा, वालक यति सम्मकी वृद्धवृद्धा समेत डिजे , गुफर जस्ता यान्त्रिक बाजामै रमाइलो गरी रहने भएकाले पनि स्थानीय बाजा लोपोन्मुख नै हुने अवस्थामा पुगेको हो ।”

स्थानीबाजा बजाएर नै नाच गान गर्ने ग्रामीण भेगका बासिन्दा आज भोली डिजे नाचलाई बढी प्रथमिकता दिन थाले, जस्ले गर्दा स्थानीय बाजा पछि परेका दार्चुलाका दशरथ धामीले बताए ।

स्थानीय तहले स्थानीय बाजाको संरक्षणका लागि स्थानीय स्तरमै बाजाको संग्रहालय खोल्नु पर्ने र नयाँ पुस्तालाई आकर्षण गर्न स्थानीय बाजा बजाउन जान्नेबाट तालिमको समेत व्यवस्था गर्नु पर्ने हुन्छ । जस्ले गर्दा अबका भावी पुस्तालाई समेत हाम्रा परम्परागत बाजाको बारेमा जानकारी गराउन सहजता हुने बतैडी सुर्नयाका युवा जयन्त प्रसाद भट्टले बताए ।